در بخش اول از مقاله ی " اعتقاد شیعه در مورد لوازم امامت " به بررسی لوازم امامت از دیدگاه عقل پرداختیم و دیدیم که دارا بودن علمی الهی و هم چنین داشتن عصمت برای آموزش صحیح احکام الهی به مردم از بدیهی ترین ویژگی های هر کسی است که ادعا می کند که از جانب خداوند متعال برای هدایت مردم مأموریت یافته است . سپس بیان کردیم که چون این دو لازمه قابل اثبات برای هیچ کس نیست ، برای شناخت هدایت گران به دیدن بینه یا نص صریح از جانب هدایتگر شناخته شده - که قبلا علم الهی و عصمت او را ثابت کرده ایم - نیازمندیم .

در این بخش از پاسخگویی به شبهات آقای کدیور ، از زاویه ای دیگر به این موضوع خواهیم پرداخت .

محور دوم :

سوالی که باید در این بحث پاسخ داده شود و پاسخ به این سوال ، اعتقاد ایشان را روشن خواهد کرد ، این است که اساساً خداوند متعال ، انتخاب امامانی برای هدایت بشریت را بر عهده ی ما گذاشته است ، یا خود اقدام به چنین انتخابی نموده است ؟

شاید بهتر باشد که پاسخ به پرسش فوق را از دو منبع ذیل پیگیری کنیم .

1 - یکی از کتاب هایی که آقای کدیور ، هنوز آن را قبول دارند و جایی به صراحت اعلام نکرده اند که آن کتاب از بافته های غلاة در قرن 3 و 4 هجری است و ما واقعا از بابت این قبول ، از ایشان متشکریم ، کتاب قرآن است . لذا ظاهرا نباید ایشان به نشان دادن حقایق اعتقادی شیعه ، با تمسک به آن اعتراضی داشته باشند .

2 - عقل که وجه تمایز انسان با سایر موجودات است و چراغی است که خداوند ، برای یافتن مسیر صحیح عبودیت خویش در اختیار ما انسان ها گذاشته است .

اصولاً مقام امامتِ به سوی هدایت ، از دیدگاه قرآن کریم تنها به کسانی می رسد که دارای دو خصوصیت اساسی باشند :

اول : از سوی خداوند متعال برای این منظور منصوب شده باشند .

دوم : از هر گونه ظلم مبرا باشند و در واقع ظالم نباشند . ( که معصوم بودن از هر گناه زیر مجموعه ی این بحث است . چرا که گناهکار یا به دیگران ظلم می کند یا در حق خود . )

شاهد مثال ما بر مدعای فوق داستان به امامت رسیدن حضرت ابراهیم - علیه السلام - می باشد . در آیه ی 124 از سوره ی مبارکه ی بقره ، خداوند متعال می فرماید : " وَ اِذِ ابـتـَلی اِبراهیمَ رَبـُّهُ بـِکـَلِماتٍ فـَاَتـَمَّهُنَّ قالَ اِنّی جاعِلُکَ لـِلنّاسِ اِماماً قالَ وَ مِن ذُریـَّتی قالَ لا یَنالُ عَهدِی الظـّالِمین "

ترجمه : " و هنگامی که ابراهیم ( علیه السلام ) آزمون های دشوار الهی را با موفقیت پشت سر گذاشت ، خداوند فرمود : من تو را برای مردم امام قرار دادم . ابراهیم ( علیه السلام ) پرسید : آیا امر امامت به فرزندان من نیز خواهد رسید ؟ خداوند متعال پاسخ فرمود : عهد من ( امر امامت ) به ظالمان نخواهد رسید . "

با توجه به تصریح خداوند در این آیه در می یابیم که امام را خداوند انتخاب می کند و نظر مردم در جعل الهی تاثیری ندارد . هم چنان که سوال درخواست گونه ی حض از خداوند متعال برای قرار گرفتن مقام امامت در تمام فرزندان ایشان از سوی خداوند تلویحاً رد می شود .علاوه بر لزوم وجود جعل الهی ، مطلب صریح دیگری که از این آیه برداشت می شود ، ظالم نبودن ( گناهکار نبودن ) امامان است .

پیش از آن که به بررسی سخنان اهل بیت - علیهم السلام - بپردازیم باید بگوییم که مهم ترین مساله ی قرآن مجید در بحث امامت ، جعل الهی و هم چنین عصمت و مبرا بودن از هر گونه ظلم و فساد است . هر چند که همان یک آیه ، سستی استدلال ایشان در لوازم امامت را آشکار می کند ، شایسته است که به بررسی دیگر آیات قرآنی در مورد ویژگی های اهل بیت بپردازیم و این بار نه به شیوه ی آقای کدیور ، بلکه به شیوه ی مورد علاقه ی خود کاوش کنیم که فارغ از بحث لوازم امامت - که پایگاه عقلی آن را در مقاله ی قبلی و تکیه گاه قرآنی آن را در این مقاله نشان داده ایم - آیا قرآن کریم بحث عصمت را در مورد وجود نازنین پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - و ائمه ی هدی - علیهم السلام - تایید می کند یا خیر ؟

بررسی این دو آیه درحوصله ی این مقاله است .

1 - خداوند متعال در آیه ی 33 از سوره ی احزاب می فرماید :

" اِنـَّما یُریدُ اللهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ اَهلَ البَیتِ وَ یُطـَهِّرَکُم تـَطهیراً "

ترجمه : به تحقیق خداوند اراده فرموده است تا هرگونه زشتی و نا پاکی را از شما اهل بیت دور کند و شما را به شیوه ای نیکو ، مطهر و بدون آلودگی نماید .

بدون هیچ گونه توضیح اضافه ، از آقای کدیور می پرسیم که در کدام یک از آیات قرآن ، چنین بحثی در مورد دیگران آمده و یا در کدام یک از مدارک دست اول شیعی ( به زعم شما ) در مورد فردی به جز اهل بیت پیامبر اکرم - علیهم السلام - و وجود نازنین رسول اکرم - صلی الله علیه و آله - چنین بیانی وجود دارد ؟ آیا این سند خود از نشانه های افضلیتی نیست که شما به دنبال آن هستید ؟

2 - خداوند متعال در آیه ی 36 از سوره ی احزاب می فرماید : " هیچ مرد و زن مؤمنی اجازه ندارند پس از دستور خداوند و رسولش ، از جانب خود در آن مسأله کار دیگری انجام دهند ( و از فرمان خدا و رسول سرپیچی کنند ) . هر کس که از فرمان خدا و رسولش سر پیچی کند به طور آشکاری در گمراهی و ضلالت فرو رفته است ."

هم چنین در آیه ی 59 از سوره ی نساء می خوانیم :" اطیعوا الله و اطیعو الرسول و اولوالامر منکم "

ترجمه : " از دستور خدا اطاعت کنید و رسول او و صاحبان امر را اطاعت کنید . "

می بینیم که دستور خداوند بر اطاعت بی قید و شرط از رسول خود می باشد و هم چنین اطاعت از اولو الامر را در ردیف اطاعت از رسول خود قرار داده است ( با استفاده از یک فعل اطیعوا برای هر دو مفعول ) . اما نکته این جاست که خداوند متعال در آیات دیگری از قرآن مجید ، پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - و به تبع ایشان ، ما را از اطاعت کردن از گناهکاران و ظالمان بر حذر می دارد . آن جا که در آیه ی 24 از سوره ی انسان می فرماید : " فاصبر لحکم ربک و لا تطع منهم اثماً او کفورا ً"

ترجمه : " پس در برابر فرمان پروردگارت صبر پیشه کن و از کسانی از ایشان که گناهکار و یا کافرند اطاعت نکن . "

حال جای آن است که بار دیگر عقل را به قضاوت دعوت کنیم و این سؤال را مطرح کنیم که :

آیا خداوند در جایی ، دستور به اطاعت بی قید و شرط گروهی نموده است و البته به جهت فراموشی در جای دیگر نهی از اطاعت گناهکاران نموده است حال آن که گروهی که امر به اطاعتشان کرده بوده ، همچون دیگر آدمیان جایز الخطا هستند ؟ یا آن که اصولاً این افرادی که امر به اطاعتشان شده ، وجود خارجی ندارند و به این ترتیب این تناقض را حل نمود ؟ یا همچون شیعه معتقد شد که این افراد که امر به اطاعت بی چون و چرا از آنان شده است ، بر گزیدگانی الهی هستند که از هرگونه ناپاکی و زشتی مبرا شده اند ؟

در توضیح آیه ی مورد استدلال آقای کدیور در مورد آن که پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - و ائمه ی هدی - علیهم السلام - همچون سایر مردم هستند ( همچون آیه ی آخر سوره ی کهف ) باید گفت که این آیات در صدد بیان مفهومی که ایشان بیان می کنند نیستند و در اصطلاح دلالت ایشان به این دسته آیات نادرست است . این آیات بیان می کنند که پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - از نظر خلقت انسان هستند . بدنی همچون ما آدمیان دارند ؛ اعضای بدنشان مانند ماست و نیازهایی مانند ما ، همچون خوراک و پوشاک و ... دارند ؛ نه از جهت خُلق و خوی و صفات حمیده که ایشان اسوه ی ما آدمیانند و صد البته اسوه ، باید کامل ترین و بهترین و بی نقص ترین باشد .

ان شاء الله در مقاله ی بعدی به بررسی محور سوم ، در نقد سخنان اخیر آقای کدیور خواهیم پرداخت .

امیدواریم که خداوند متعال ، امر فرج صاحب اصلی علوم قرآن و انسان کامل زمان ، همو که امروز ولی نعمت ما و صاحب عصر و زمان ماست و خدا او را از رجس و آلودگی پاک فرموده است ، را هر چه زود تر برساند و ما را مشمول الطاف بی کرانش بنماید .